Behandeling
Werkzaamheid
Er is één systematische review gevonden met enkele RCT's over herpes labialis [Worral 2005]. Na deze review werden geen relevante RCT's meer gevonden. De review concludeert dat locale applicatie van aciclovir of penciclovir vergeleken met placebo de totale genezingsduur licht verkort met één tot twee dagen, mits het middel in een vroeg stadium, dat wil zeggen bij de eerste prodromale verschijnselen toegepast wordt. Er werd voor aciclovir géén verschil gevonden in pijnreductie [Worrall 2005]. In één grote RCT (n=2209) werd bij penciclovir een statistisch significant positief effect op de duur van de pijnklachten gevonden: 3,5 vs 4,1 dag [Spruance 1997]. Een andere RCT laat zien dat de genezingsduur bij penciclovir iets korter is dan in de placebogroep [Boon 2000].
Preventie
Werkzaamheid
In een onderzoek onder 196 patiënten die bekend waren met recidiverende door zonlicht uitgelokte herpes labialis infecties bleek aciclovircrème, aangebracht vijf minuten na experimentele UV-belichting, niet effectief met betrekking tot de frequentie en ernst van herpes labialis [Spruance 1991]. In een onderzoek onder natuurlijke omstandigheden bij 196 skiërs bleek wel een profylactisch effect van aciclovircrème (vijfmaal daags gedurende drie tot zeven dagen, begonnen minstens 12 uur voor zonexpositie) [Raborn 1997]. In de aciclovirgroep ontwikkelde 21% van de skiërs herpeslaesies, in de placebogroep 40% (p<0,01). Niet alleen de antivirale, maar ook de UV-licht absorberende eigenschap van aciclovir zou dit effect hebben kunnen veroorzaken [Spruance 2002].
Bijwerkingen
Na applicatie kan enige roodheid en een branderig gevoel optreden.
Aandachtspunten
De patiënt moet worden verteld dat slechts bij starten van de therapie in de prodromale fase of in de erytheemfase enig effect kan worden verwacht. Penciclovir dient elke 2 uur (dus 8 tot 9 maal daags) worden toegepast gedurende 4 dagen.
Behandeling
Werkzaamheid
In de eerder genoemde systematische review werden twee RCT's gevonden met oraal aciclovir en twee RCT's met oraal valaciclovir [Worrall 2005]. De RCT's met aciclovir geven tegenstrijdige resultaten. De eerste RCT [174 patiënten] maakt melding van significante reductie van de duur van de symptomen: 8.1 dg vs. 12.5 dg (p=0.02) [Spruance 1990]. De andere RCT (149 patiënten) vond géén significant verschil in reductie van klachten en bekorting van de genezingstijd [Raborn 1987].
Twee grote RCT's met valaciclovir (902 resp. 954 patiënten) lieten een statistisch significante bekorting van de genezingstijd en de klachtenperiode zien met slechts een halve tot één dag (P<0.001) [Spruance 2003].
Behandeling met famciclovir (eenmalige dosering van 1500 mg of 2 dd 750 mg gedurende een dag) werd onderzocht bij 701 patiënten. De mediane duur tot het genezen van de eerste laesies verschilde statistisch significant tussen behandeling met famciclovir en placebo (respectievelijk 4,4, 4,0 en 6,2 dagen) [Spruance 2006].
Bijwerkingen
De meest vermelde bijwerkingen bij de orale antivirale middelen waren hoofdpijn, misselijkheid en soms diarree.
Preventie
Werkzaamheid
In een crossover trial kregen 11 patiënten gedurende 12 weken 4 maal daags 200 mg aciclovir. In de behandelgroep kregen 2 patiënten een recidief, in de placebogroep 9 (p=0,016) [Meyrick 1985]. In een soortgelijk onderzoek kregen 22 patiënten gedurende 4 maanden tweemaal daags 400 mg aciclovir. Ook deze profylaxe reduceerde het aantal herpes recidieven (gemiddeld 0,85 versus 1,80 episodes per patiënt, p=0,009) [Rooney 1993]. Een gepoolde analyse van twee onderzoeken (in totaal 98 patiënten) liet zien dat eenmaal daagse toediening van 500 mg valaciclovir gedurende vier maanden de tijd tot eerste recidief verlengde van 9,6 naar 13,1 weken (p=0,016). Gedurende deze periode was 60% van de patiënten in de valaciclovir-groep vrij van recidieven versus 38% in de placebogroep (p=0,041) [Baker 2003]. Toch is de plaats van de orale virustatica voor de preventie van frequente recidieven van herpes labialis vooralsnog onduidelijk. Hoewel op langere termijn het aantal recidieven met een langdurige kuur van orale middelen kan verminderen, toch is niet duidelijk of dit beperkte klinische voordeel bij zo'n onschuldige kleine kwaal wel opweegt tegen de nadelen van een langdurige orale behandeling. Daarom wordt dit beleid in het algemeen niet aangeraden. Alleen als bij zeer frequente en hinderlijk recidieven en na goede voorlichting de patiënt hiervoor kiest, kan zo'n lange kuur van 3 tot 4 maanden worden voorgeschreven.